Bồi Thường Khi Chấm Dứt Hợp Đồng Trái Pháp Luật: Hướng Dẫn Đầy Đủ 2026

Khi một doanh nghiệp chấm dứt hợp đồng lao động không tuân thủ quy định pháp luật, người lao động có quyền yêu cầu bồi thường theo quy định của Luật Lao Động. Điều này là quyền cơ bản nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nắm rõ các yêu cầu, mức bồi thường và thủ tục cần thực hiện. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ toàn bộ vấn đề này.

Khái Niệm Chấm Dứt Hợp Đồng Trái Pháp Luật Là Gì?

Chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật là hành động kết thúc mối quan hệ lao động mà không tuân theo các quy định cụ thể được nêu trong Luật Lao Động 2019. Các trường hợp này bao gồm:

• Chấm dứt hợp đồng không có lý do chính đáng
• Chấm dứt hợp đồng mà không tuân theo thủ tục quy định (như không báo trước, không có quyết định bằng văn bản)
• Chấm dứt hợp đồng vi phạm các nguyên tắc về bình đẳng, không phân biệt đối xử
• Chấm dứt hợp đồng khi công nhân, viên chức đang trong thời gian bảo vệ maternité hoặc bệnh tật
• Chấm dứt hợp đồng liên quan đến hoạt động công đoàn hoặc đại diện công nhân

Theo Luật Lao Động, chỉ nhà tuyển dụng mới có quyền chấm dứt hợp đồng, và phải tuân thủ đúng thủ tục pháp luật. Nếu không, nhà tuyển dụng phải bồi thường cho người lao động.

Quy Định Pháp Luật Về Bồi Thường Theo Luật Lao Động

Luật Lao Động 2019 tại Điều 18 quy định rõ ràng về bồi thường khi chấm dứt hợp đồng trái pháp luật. Các điểm chính bao gồm:

• Điều 18, Luật Lao Động 2019: Quy định quyền và trách nhiệm của các bên khi chấm dứt hợp đồng
• Điều 85, Luật Lao Động 2019: Quy định mức bồi thường khi chấm dứt hợp đồng không có lý do chính đáng
• Thông tư 24/2015/TT-BLDTBXH: Hướng dẫn tính toán lương, tiền lương để tính bồi thường

Mặc dù Luật Lao Động không sử dụng thuật ngữ “trái pháp luật” một cách cụ thể, nhưng nó sử dụng các thuật ngữ như “không có lý do chính đáng”, “không tuân theo thủ tục”, hoặc “vi phạm các quy định khác” để mô tả những trường hợp này.

Khi chứng minh được chấm dứt hợp đồng là trái pháp luật, người lao động sẽ được hưởng bồi thường toàn bộ hoặc bồi thường bổ sung tùy theo trường hợp cụ thể. Bạn có thể tham khảo thêm Luật Lao Động 2019: Hướng Dẫn Chi Tiết Quy Định Cho Doanh Nghiệp để hiểu rõ hơn về toàn bộ quy định.

Các Trường Hợp Chấm Dứt Hợp Đồng Trái Pháp Luật

Không phải lúc nào chấm dứt hợp đồng cũng là trái pháp luật. Dưới đây là những trường hợp cụ thể được coi là chấm dứt hợp đồng trái pháp luật:

1. Chấm Dứt Hợp Đồng Không Có Lý Do Chính Đáng

Đây là trường hợp phổ biến nhất. Khi nhà tuyển dụng chấm dứt hợp đồng mà không có lý do chính đáng được pháp luật công nhận (như sai phạm, không năng lực, dôi dư nhân sự…), đây sẽ được xem là chấm dứt hợp đồng không có lý do chính đáng.

2. Chấm Dứt Hợp Đồng Không Tuân Thủ Thủ Tục

Ngay cả khi nhà tuyển dụng có lý do chính đáng, nếu không tuân theo đúng thủ tục pháp luật, vẫn có thể bị xem là chấm dứt hợp đồng trái pháp luật. Các vi phạm thủ tục bao gồm:

• Không cấp quyết định bằng văn bản về chấm dứt hợp đồng
• Không báo trước (thông báo trước ít nhất 30 ngày hoặc hạn thụ):
• Không lập biên bản xác nhận sự chấm dứt hợp đồng
• Chấm dứt hợp đồng mà không thanh toán các khoản còn nợi (lương, phụ cấp, bồi thường kỳ trước)

3. Chấm Dứt Hợp Đồng Vi Phạm Nguyên Tắc Bình Đẳng

Chấm dứt hợp đồng dựa trên phân biệt đối xử là trái pháp luật. Các trường hợp này bao gồm:

• Chấm dứt hợp đồng dựa trên tôn giáo, dân tộc, giới tính, tình trạng sức khỏe
• Chấm dứt hợp đồng vì hoạt động công đoàn hoặc đại diện công nhân
• Chấm dứt hợp đồng vì tham gia khiếu nại hoặc kiện tụng

4. Chấm Dứt Hợp Đồng Lâm Vào Các Tình Huống Đặc Biệt

Người lao động trong các tình huống đặc biệt được pháp luật bảo vệ. Chấm dứt hợp đồng trong những trường hợp này là trái pháp luật:

• Phụ nữ đang mang thai, cho con bú hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi (ngoài các trường hợp ngoại lệ)
• Công nhân viên chức đang điều trị bệnh nghề nghiệp hoặc tai nạn lao động
• Người giữ chức danh đại diện công nhân, đoàn viên công đoàn

Tìm hiểu thêm về Hợp Đồng Thử Việc 2026: Quy Định, Điều Kiện Và Hướng Dẫn Chi Tiết để biết thêm về các trường hợp đặc biệt trong giai đoạn thử việc.

Mức Bồi Thường Khi Chấm Dứt Hợp Đồng Trái Pháp Luật

Luật Lao Động 2019 quy định mức bồi thường cụ thể dựa vào từng trường hợp. Dưới đây là bảng chi tiết về các mức bồi thường:

Lưu ý: Bảng trên dựa trên Luật Lao Động 2019. Các mức bồi thường có thể được điều chỉnh theo quyết định của toà án khi xét xử tranh chấp lao động.

Cách Tính Bồi Thường Khi Chấm Dứt Hợp Đồng Trái Pháp Luật

Bước 1: Xác Định Lương Cơ Sở

Lương cơ sở để tính bồi thường bao gồm:

• Lương thực tế: Lương cơ bản + các khoảng phụ cấp mà người lao động nhận được hàng tháng
• Phụ cấp công việc, phụ cấp khu vực: Nếu có
• Tiền thưởng thường xuyên: Nếu được trả hàng tháng
• Lương tăng thêm: Nếu được coi là thành phần lương cơ bản

Theo Thông tư 24/2015/TT-BLDTBXH, lương cơ sở tính bồi thường là lương thực tế bình quân của 3 tháng gần nhất trước khi chấm dứt hợp đồng (hoặc toàn bộ thời gian làm việc nếu dưới 3 tháng).

Bước 2: Xác Định Số Tháng Bồi Thường

Số tháng bồi thường phụ thuộc vào:

• Thâm niên lao động: Số năm làm việc cho nhà tuyển dụng
• Loại hợp đồng: Hợp đồng xác định thời hạn hay không xác định thời hạn
• Lý do chấm dứt: Không có lý do, phân biệt đối xử, hay vi phạm thủ tục

Bước 3: Tính Toán Cuối Cùng

Công thức tính bồi thường:

Bồi thường = Lương tháng × Số tháng bồi thường

Ví dụ: Nếu người lao động có lương 10 triệu đồng/tháng, thâm niên 2 năm, bị chấm dứt hợp đồng không có lý do chính đáng trên hợp đồng không xác định thời hạn, bồi thường sẽ là:

Bồi thường = 10 triệu × 2 tháng = 20 triệu đồng

Thủ Tục Yêu Cầu Bồi Thường

Nếu bạn là người lao động bị chấm dứt hợp đồng trái pháp luật, bạn có thể yêu cầu bồi thường qua các bước sau:

Bước 1: Thương Lượng Với Nhà Tuyển Dụng

Trước tiên, hãy cố gắng giải quyết vấn đề trực tiếp với nhà tuyển dụng bằng cách:

• Gửi thư yêu cầu bồi thường bằng văn bản (hoặc email)
• Nêu rõ lý do chấm dứt hợp đồng là trái pháp luật
• Đính kèm các chứng cứ (quyết định chấm dứt, hợp đồng, bảng lương, v.v.)
• Đưa ra mức bồi thường mong muốn

Bước 2: Khiếu Nại Với Cơ Quan Lao Động

Nếu thương lượng không có kết quả trong 30 ngày, bạn có thể khiếu nại với Sở Lao Động, Thương Binh và Xã Hội tại địa phương:

• Lập đơn khiếu nại bằng văn bản
• Đính kèm chứng cứ và tài liệu liên quan
• Nộp cho Sở Lao Động tại địa điểm có tranh chấp
• Cơ quan lao động sẽ hòa giải hoặc điều tra

Thời hạn giải quyết khiếu nại là tối đa 30 ngày (có thể kéo dài thêm 15 ngày nếu cần).

Bước 3: Kiện Ra Toà Án Lao Động

Nếu khiếu nại không được chấp nhận hoặc không hài lòng với kết quả, bạn có quyền kiện ra Toà Án Nhân Dân:

• Lập đơn kiện bằng tiếng Việt
• Nêu rõ yêu cầu bồi thường
• Đính kèm chứng cứ (bản sao hợp đồng, quyết định chấm dứt, bảng lương, v.v.)
• Nộp cho Toà Án có thẩm quyền
• Tham dự phiên tòa và trình bày lập luận

Thời hạn khởi kiện là 1 năm từ khi chấm dứt hợp đồng.

Để hiểu rõ hơn về các quy định lao động, bạn nên tham khảo Nội Quy Lao Động Bao Gồm Những Nội Dung Gì? Hướng Dẫn Chi Tiết 2026.

Hạn Chế Trách Nhiệm Và Những Điểm Cần Lưu Ý

Người Lao Động Phải Chứng Minh Chấm Dứt Hợp Đồng Là Trái Pháp Luật

Theo luật pháp Việt Nam, người lao động phải chịu trách nhiệm chứng minh rằng chấm dứt hợp đồng là trái pháp luật. Nhà tuyển dụng sẽ phải chứng minh ngược lại rằng có lý do chính đáng.

Thời Hạn Nộp Đơn Khiếu Nại Là 30 Ngày

Bạn phải nộp đơn khiếu nại trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận được quyết định chấm dứt hợp đồng. Nếu quá hạn, bạn sẽ mất quyền khiếu nại.

Bồi Thường Không Phải Là Lương

Bồi thường khi chấm dứt hợp đồng không phải là lương mà là khoản bồi thường được pháp luật quy định. Do đó:

• Nhà tuyển dụng không được khấu trừ bồi thường vì tội lỗi của người lao động
• Bồi thường phải được trả đầy đủ và đúng hạn
• Bồi thường phải được ghi thành từng khoản cụ thể trong hợp đồng thanh toán

Nhà Tuyển Dụng Có Thể Hạn Chế Trách Nhiệm

Trong một số trường hợp đặc biệt (kinh tế khó khăn, thiên tai, v.v.), nhà tuyển dụng có thể yêu cầu hạn chế trách nhiệm bồi thường. Tuy nhiên, điều này phải được chứng minh rõ ràng và không áp dụng cho các trường hợp phân biệt đối xử hoặc vi phạm quyền con người.

Các Khoản Thanh Toán Khác Khi Chấm Dứt Hợp Đồng

Ngoài bồi thường, người lao động còn được hưởng các khoản thanh toán khác:

• Lương tháng cuối cùng chưa được trả
• Phụ cấp, tiền thưởng chưa được thanh toán
• Phép năm chưa sử dụng (nếu có thỏa thuận)
• Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho đến ngày chấm dứt

Tìm hiểu thêm về Trợ Cấp Thôi Việc 2026: Hướng Dẫn Chi Tiết Điều Kiện Cách Tính để biết rõ hơn về các khoản thanh toán khi chấm dứt hợp đồng.

Những Sai Lầm Thường Gặp Khi Chấm Dứt Hợp Đồng

Sai Lầm 1: Chấm Dứt Hợp Đồng Qua Điện Thoại Hoặc Miệng

Chấm dứt hợp đồng phải bằng văn bản và phải có chữ ký của nhà tuyển dụng. Nếu chỉ thông báo qua điện thoại hoặc miệng mà không có văn bản, sẽ bị coi là chấm dứt hợp đồng trái pháp luật.

Sai Lầm 2: Không Báo Trước Hoặc Báo Trước Không Đủ Hạn

Luật Lao Động yêu cầu phải báo trước:

• Hợp đồng xác định thời hạn: Báo trước ít nhất 30 ngày
• Hợp đồng không xác định thời hạn: Báo trước ít nhất 45 ngày

Nếu không báo trước đủ hạn, nhà tuyển dụng phải bồi thường cho người lao động một tháng lương.

Sai Lầm 3: Không Thanh Toán Đầy Đủ Các Khoản Phải Trả

Khi chấm dứt hợp đồng, nhà tuyển dụng phải thanh toán đầy đủ:

• Lương tháng cuối cùng
• Bồi thường theo quy định
• Các khoản phụ cấp, tiền thưởng còn nợi

Nếu không thanh toán đầy đủ, người lao động có quyền khiếu nại và đòi tính lãi suất chậm trả.

Xem thêm về Tai Nạn Lao Động Xe Nâng: Quyền Lợi Và Bồi Thường 2026 để hiểu thêm về bồi thường trong các trường hợp đặc biệt.

Doanh Nghiệp Cần Làm Gì Để Tránh Chấm Dứt Hợp Đồng Trái Pháp Luật

1. Xây Dựng Quy Trình Chấm Dứt Hợp Đồng Rõ Ràng

Doanh nghiệp nên:

• Lập nội quy lao động chi tiết, nêu rõ lý do và thủ tục chấm dứt hợp đồng
• Đảm bảo tất cả nhân viên đều hiểu rõ nội quy
• Có sự chứng thực của cơ quan lao động hoặc công đoàn (nếu có)

Đọc thêm Dịch Vụ Bảo Hiểm Xã Hội Chuyên Nghiệp để biết về các quy định liên quan bảo hiểm xã hội khi chấm dứt hợp đồng.

2. Lưu Trữ Các Chứng Cứ Về Lý Do Chấm Dứt

Khi chấm dứt hợp đồng, nhà tuyển dụng nên:

• Lưu giữ tất cả biên bản kỷ luật, cảnh báo hoặc các bằng chứng về lỗi của nhân viên
• Có quyết định chấm dứt chi tiết, nêu rõ lý do
• Lập biên bản xác nhận sự chấm dứt có chữ ký của cả hai bên

3. Tính Toán Bồi Thường Đúng Cách

Khi chấm dứt hợp đồng, nhà tuyển dụng cần:

• Tính toán chính xác lương, phụ cấp, tiền thưởng cần thanh toán
• Tính toán bồi thường theo luật pháp quy định
• Thanh toán đầy đủ và đúng hạn (không để nợ)

4. Tư Vấn Với Chuyên Gia Pháp Luật

Trước khi chấm dứt hợp đồng có tính chất phức tạp hoặc có thể gây tranh chấp, doanh nghiệp nên tư vấn với bộ phận pháp lý hoặc công ty luật để đảm bảo tuân thủ luật pháp.

Câu Hỏi Thường Gặp

1. Người Lao Động Bị Chấm Dứt Hợp Đồng Có Bao Lâu Để Yêu Cầu Bồi Thường?

Theo Luật Lao Động, người lao động có thể khiếu nại trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận được quyết định chấm dứt hợp đồng. Nếu khiếu nại không được chấp nhận, có thể kiện ra toà án trong vòng 1 năm từ ngày chấm dứt hợp đồng.

2. Nếu Nhà Tuyển Dụng Không Thanh Toán Bồi Thường Thì Sao?

Người lao động có quyền khiếu nại với Sở Lao Động hoặc kiện ra Toà Án Nhân Dân. Ngoài ra, người lao động có thể yêu cầu tính lãi suất chậm trả (0,03%/ngày) cho số tiền chậm trả.

3. Phụ Nữ Đang Mang Thai Bị Chấm Dứt Hợp Đồng Được Bồi Thường Bao Nhiêu?

Phụ nữ đang mang thai, cho con bú hoặc nuôi con dưới 12 tháng không được chấm dứt hợp đồng ngoài các trường hợp ngoại lệ (công ty giải thể, phá sản, v.v.). Nếu bị chấm dứt trái luật, sẽ được bồi thường toàn bộ lương từ khi chấm dứt + tối thiểu 12 tháng lương.

4. Bồi Thường Khi Chấm Dứt Hợp Đồng Có Được Xem Là Thu Nhập Chịu Thuế Không?

Bồi thường khi chấm dứt hợp đồng trái pháp luật không được xem là thu nhập chịu thuế theo Luật Thuế Thu Nhập Cá Nhân. Nhà tuyển dụng không được khấu trừ thuế từ khoản bồi thường này.

5. Nhà Tuyển Dụng Có Thể Khấu Trừ Bồi Thường Vì Tội Lỗi Của Nhân Viên Không?

Không. Bồi thường khi chấm dứt hợp đồng trái pháp luật là quyền của người lao động và không được khấu trừ dù nhân viên có lỗi hay không. Bồi thường phải được trả đầy đủ theo quy định pháp luật.

Kết Luận

Bồi thường khi chấm dứt hợp đồng trái pháp luật là quyền cơ bản của người lao động được Luật Lao Động 2019 quy định rõ ràng. Doanh nghiệp cần hiểu rõ các quy định, lý do chính đáng để chấm dứt hợp đồng, và thủ tục pháp luật để tránh những tranh chấp lao động phức tạp.

Nếu bạn là doanh nghiệp cần tư vấn về cách chấm dứt hợp đồng một cách hợp pháp, hoặc là người lao động bị chấm dứt hợp đồng trái pháp luật và cần yêu cầu bồi thường, TB Law là đơn vị tư vấn pháp luật lao động chuyên nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh.

📞 Liên Hệ TB Law Ngay

Bạn đang gặp vấn đề về bồi thường khi chấm dứt hợp đồng? Đừng lo lắng! Đội ngũ chuyên gia luật lao động của TB Law sẵn sàng giúp bạn.

• Hotline: 0932 796 879
• Điện thoại: 028 6686 7799
• Email: [email protected]
• Địa chỉ: 107 Hoa Lan, Phường 2, Quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh
• Website: https://tblaw.vn

TB Law cung cấp dịch vụ tư vấn toàn diện:

• Tư vấn pháp luật lao động cho doanh nghiệp
• Hỗ trợ người lao động yêu cầu bồi thường
• Đại diện tại các cuộc hòa giải hoặc kiện tụng
• Xây dựng nội quy lao động hợp pháp

Hãy gọi ngay để được tư vấn miễn phí!

”
}